Category Archives: Aktualności

Konferencja naukowa „PAMIĘTAJĄC KOMUNIZM W POSTKOMUNISTYCZNEJ EUROPIE – PAMIĘĆ HISTORII I HISTORIA PAMIĘCI”

Pracownia Badań nad Pamięcią Zbiorową w Postkomunistycznej Europie

Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu

uprzejmie zaprasza na interdyscyplinarną konferencję naukową:

„PAMIĘTAJĄC KOMUNIZM W POSTKOMUNISTYCZNEJ EUROPIE – PAMIĘĆ HISTORII I HISTORIA PAMIĘCI”

organizowaną w dniach 29-31marca 2017 r.

Wielu uczonych zwróciło uwagę na swoisty boom w badaniach nad pamięcią trwający w Europie Zachodniej od lat 80. ubiegłego wieku, doszukując się jego przyczyn przede wszystkim w postmodernizmie i w rozchwianiu, jeśli nie upadku dotychczasowych paradygmatów, teorii i koncepcji badawczych. Podobny proces miał i wciąż ma miejsce w wielu krajach Europy Środkowej, Wschodniej i Południowo-Wschodniej po upadku reżimów komunistycznych, czyli od 1989/1991 r. Dziś niemal w każdym renomowanym czasopiśmie w zakresie socjologii, antropologii czy historii, z pewnością odnaleźć można publikację dotyczącą jakiegoś wymiaru pamięci: społecznego, zbiorowego, kulturowego, historycznego itd. Głosy nieco bardziej wyważone zwracają jednak uwagę na inny obszar, który dał bezpośredni impuls do podjęcia tych badań, mianowicie na rosnące natężenie obecności i roli praktyk upamiętniających w życiu społecznym i politycznym. Za nieobwinianiem wyłącznie postmodernizmu przemawia także szereg studiów udowadniających, że ani wzmożony nacisk na rolę pamięci w życiu społecznym i politycznym, ani refleksja nad tymi procesami nie były niczym nowym w dziejach ludzkości. Nowa za to jest skala widoczności tego zjawiska. Stąd łatwo o wytypowanie szeregu przyczyn tak wysokiego natężenia pamięci w życiu społecznym: ogólna demokratyzacja życia społecznego, wielość aktorów społecznych i wymiarów ich działań, wpływ audiowizualnych mediów masowej komunikacji, a od paru lat także – dynamiczny rozwój mediów społecznościowych.

Gdy idzie o postkomunistyczną Europę, dochodzi do głosu jeszcze jedna bardzo istotna przyczyna. Otóż, jednym z podstawowych postulatów i haseł przewodnich procesów transformacji ustrojowych było odkłamywanie sfałszowanej przez władze komunistyczne pamięci historycznej. Dążenie do ujawnienia prawdy historycznej było i wciąż stanowi jeden z podstawowych elementów procesu budowania i zastosowania sprawiedliwości tranzycyjnej/transformacyjnej. Z tego powodu badania nad pamięcią p(o) komunizmie wykraczają daleko poza ramy „zwykłych” badań społecznych i w dużej mierze dotykają całego spektrum istotnych problemów politycznych, społecznych i kulturowych, z którymi borykają się społeczeństwa krajów postkomunistycznych.

Celem naszej konferencji jest właśnie próba podsumowania ćwierć wieku badań nad pamięcią (p)o komunizmie w Europie Środkowej, Wschodniej i Południowo-Wschodniej. Chcemy spojrzeć na tę problematykę z różnych punktów widzenia i uwypuklić zarówno dominujące, jak i mniej widoczne tendencje. Chcemy pokazać nie tylko, jak obchodzono się z najnowszą historią, czyli – by ująć to metaforycznie w zależności od kraju – jak „odbielano czarne plamy”, tudzież „wypełniano białe plamy”, ale również scharakteryzować, jak badano pamięć o tym okresie, innymi słowy pokazać historię pamięci. Uważamy, że ćwierć wieku to dobry moment, aby uchwycić i analizować proces przejścia od pamięci komunikacyjnej i biograficznej do pamięci kulturowej i zbiorowej. Interesuje nas nie tylko ukazanie procesu materializowania pamięci w miejscach czy nośnikach pamięci, ale także zrozumienie motywów działania aktorów społecznych, celów politycznych i pobudek ideowych. Chcielibyśmy przyjrzeć się pracy pamięci i pracy nad pamięcią.

Swój udział na konferencji jako key-note speaker potwierdzili:

  1. Profesor Vladimir Tismaneanu (University of Maryland), który wygłosi wykład pod tytułem Demokracja, pamięć i prawda w post-komunistycznej Europie oraz
  2. Profesor Stefan Troebst (Universität Leipzig), który wygłosi wykład pod tytułem Pamiętając komunizm: przypadek Bułgarii

Obaj badacze oraz szereg innych zaproszonych gości weźmie udział także w okrągłym stole, który zamierzamy zorganizować w ramach konferencji.

Nasze zaproszenie adresujemy do reprezentantów różnych dyscyplin humanistyki, których zainteresowania naukowe skupiają się wokół szeroko rozumianej problematyki komunizmu w Europie Środkowej, Wschodniej i Południowo-Wschodniej, a zwłaszcza do badaczek i badaczy zajmujących się kwestiami pamięci zbiorowej/społecznej/kulturowej i jej nośników. Proponujemy w szczególności następujące zagadnienia:

a)      społeczne ramy pamięci (p)o komunizmie,

b)      pamięć biograficzna jako część pamięci (p)o komunizmie,

c)       pamięć i budowanie sprawiedliwości tranzycyjnej/transformacyjnej w krajach postkomunistycznych,

d)      język/i pamięci,

e)      miejsca, nośniki i ikonografia pamięci (p)o komunizmie, w realnym i w wirtualnym świecie,

f)       sztuka jako forma pamięci (p)o komunizmie.

 

Kwestie techniczne:

Zgłoszenie na konferencję powinno zawierać:

a)      imię i nazwisko referenta,

b)      nazwę jednostki naukowej,

c)       temat wystąpienia oraz streszczenie (do 300 słów).

Językami konferencji będą polski oraz angielski. Organizatorzy zapewnią przekład symultaniczny. Przewidywany czas wystąpienia wynosi 20 minut. Zgłoszenia prosimy wysyłać przy pomocy formularza dostępnego pod linkiem: https://form.jotformeu.com/61224577119355

Na zgłoszenia czekamy do 31.12.2016 r. O przyjęciu referatu na konferencję poinformujemy do 15.01.2017 r.

Opłata konferencyjna wynosi 200 zł/ 50 i obejmuje poczęstunek (kawa, herbata i uroczysty obiad) oraz materiały konferencyjne. Planujemy publikację recenzowanej monografii pokonferencyjnej. Przewidujemy szybki proces wydawniczy, więc zachęcamy do przyjazdu na konferencję z gotowymi lub prawie gotowymi tekstami. Doktoranci i badacze niezwiązani lub niezatrudnieni na stale w instytucjach naukowych lub edukacyjnych będą zwolnieni z opłaty konferencyjnej. Opłatę konferencyjną należy uiścić po akceptacji zgłoszonego tematu, numer konta zostanie podany po akceptacji tematu.

Komitet organizacyjny: dr hab. Michał Głuszkowski, dr Rigels Halili, dr Adam Kola, dr Aleksandra Twardowska, dr Katarzyna Taczyńska, mgr Łukasz Gemziak.

Serdecznie zachęcamy i zapraszamy do udziału!

Zaproszenie do udziału w konferencji dostępne jest w trzech wersjach językowych:

CfP_conference.docx

Cfp_konferencja.docx

Cfp_конференция.docx

facebooktwittermailby feather

Warsztaty (Collective) Memory of Communism in Post-Communist Europe

20-21 maja kolejne wydarzenie organizowane przez POSTCOMER (oraz Katedrę Bałkanistyki i Katedrę Filologii Słowiańskiej UMK) – warsztaty (Collective) Memory of Communism in Post-Communist Europe – Social Practices, Research, Communication. Zainteresowanych zapraszamy do wysłuchania wystąpień zaproszonych gości oraz do wzięcia udziału w otwartej dyskusji.

Program warsztatów można pobrać tutaj.

facebooktwittermailby feather

Wykład Doktor Wiktorii Kudeli-Świątek

Pracownia Badań nad Pamięcią Zbiorową
w Postkomunistycznej Europie
Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

uprzejmie zaprasza na wykład

Doktor Wiktorii Kudeli-Świątek

W poszukiwaniu złotego środka

Rozważania na marginesie książki
Odpamiętane. O historii mówionej na przykładzie narracji
kazachstańskich Polaków o
represjach na tle narodowościowym i religijnym

Wykład odbędzie się
8 kwietnia 2016 r.
sala im. Ludwika Kolankowskiego (307)
Collegium Maius
ul. Fosa Staromiejska 3
godzina 13:15

Fragment książki dr Kudeli-Świątek dotyczący problematyki poruszanej na wykładzie (wraz z recenzjami tej publikacji) jest dostępny tutaj.

 Zaproszenie w formacie PDF.

facebooktwittermailby feather

Wokół Modi Memorandi. Polskie studia nad pamięcią społeczną/kulturową

Pracownia Badań nad Pamięcią Zbiorową
w Postkomunistycznej Europie
Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

uprzejmie zaprasza na spotkanie

z dr Małgorzatą Głowacką-Grajper
i dr Magdaleną Saryusz-Wolską

Wokół Modi Memorandi.
Polskie studia nad pamięcią społeczną/kulturową

Spotkanie poprowadzi dr Rigels Halili
10 czerwca 2015 r. (środa)
Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu w Toruniu
Labsen
ul. Wały gen. Sikorskiego 13
godzina 16:30

Zaproszenie w wersji PDF.

MS-WDr Magdalena Saryusz-Wolska
Kulturoznawczyni, socjolożka i filmoznawczyni. Autorka wielu artykułów naukowych i książek Berlin. Filmowy obraz miasta (2007) i Spotkania czasu z miejscem. Studia o pamięci i miastach (2011) oraz redaktorka antologii Pamięć zbiorowa i kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka (2009). Obecnie pracuje nad projektem Kultury wizualne Niemiec 1945-1949. W Centrum Badań Historycznych Polskiej Akademii Nauk w Berlinie od 2009 r. koordynuje projekt Modi Memorandi.

MG-GDr Małgorzata Głowacka-Grajper
Socjolog, antropolog społeczny. Autorka wielu publikacji naukowych, w tym książek Dobry gość. Stosunek nauczycieli szkół podstawowych do dzieci romskich i wietnamskich (2006), Mniejszościowe grupy etniczne w systemie szkolnictwa w Polsce. Przekaz kulturowy a więź etniczna (2009) oraz współautorka książki Szamani i nauczyciele. Przemiany kultury Buriatów zachodnich (2013). Pracuje w Instytucie Socjologii UW, kierowała Międzyzakładową Pracownią Pamięci Społecznej. Uczestniczka wielu projektów badawczych skoncentrowanych na problematyce mniejszościowych grup etnicznych i problematyce pamięci społecznej.

facebooktwittermailby feather

Wykład dr. Guida Franzinettiego

Pracownia Badań nad Pamięcią Zbiorową
w Postkomunistycznej Europie
Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

uprzejmie zaprasza na wykład

Doktora Guida Franzinettiego
REMEMBERING AND FORGETTING COMMUNISM IN GREATER EUROPE: THE VIEWS FROM ITALY

Wykład odbędzie się
19 listopada 2014 roku (środa)
sala im. Ludwika Kolankowskiego (307)
Collegium Maius
ul. Fosa Staromiejska 3
godzina 16:30

 

Zaproszenie w wersji PDF.

Dr Guido Franzinetti

Dr Guido Franzinetti

Doktor Guido Franzinetti studiował historię współczesną na Uniwersytecie Turyńskim. W obszarze jego zainteresowań znajdują się Europa Środkowa, Bałkany Zachodnie oraz Turcja. Od 1979 r. przebywał wielokrotnie w Polsce na stażach naukowych, m.in. w Polskiej Akademii Nauk. Od 1983 r. z bliska obserwował i badał procesy polityczne na Węgrzech. Po 1989 r. zajmował się analizą przemian ustrojowych na terenie Bałkanów Zachodnich, głównie Albanii, a także badał sytuację polityczną w Uzbekistanie oraz w Turcji. Wykładał na John Hopkins University oraz na Uniwersytecie Bolońskim. Jest autorem dwóch książek – Le elezioni galiziane al Reichsrat di Vienna, 1907-1911 (Alessandria: Dipartimento di Politiche Pubbliche e Scelte Collettive, 2002) oraz I Balcani dal 1878 ad oggi (Roma: Carocci, 2001, reprint 2003, 2. wyd. 2010). Wraz z Mariem Dogiem opracował książkę Disrupting and Reshaping. Early Stages of Nation-Building in the Balkans (Ravenna: Longo editore, 2002). Jest autorem kilkudziesięciu artykułów naukowych. Obecnie wykłada na Uniwersytecie Wschodniego Piemontu.

facebooktwittermailby feather

Streszczenie wykładu prof. Pichoi

Rudolf Germanowicz Pichoja

Współczesna rosyjska historiografia XX wieku: stan, tendencje, oczekiwania społeczne

Toruń, 15 stycznia 2014 r.

Koniec XX w. przyniósł radykalne zmiany w rosyjskich naukach historycznych. Związek tych zmian z gwałtownymi procesami politycznymi w ZSRR i Rosji nie budzi wątpliwości. Doprowadziły one bowiem do zmiany metodologicznego i ideologicznego paradygmatu w badaniach nad historią ZSRR.

Stan nauk historycznych w drugiej połowie lat 80. i na początku 90. przyjęło się określać pojęciem „kryzys historiograficzny”. Termin ten wprowadził do historiografii rosyjskiej R.J. Wipper podczas innego okresu przełomowego – w czasie I wojny światowej i rewolucji. Wówczas to w naukach historycznych doszło do zburzenia dotychczasowych założeń metodologicznych, zmiany systemu wartości, rewizji stosunku do dziedzictwa pozytywizmu i idei postępu. Koniec wieku XX oznaczał nie tylko powtórkę losów kraju, ale, jak się wydawało, również losów nauk historycznych.

I. Krytyczne podejście do historii najnowszej (od połowy lat 80.):

a) rola pisarzy jako inicjatorów: W. Sołouchin, B. Możajew, A. Rybakow, D. Granin, W. Astafjew, W. Grossman, A. Bek, A. Pristawkin;

b) nowe zjawisko – publicystyka historyczna, publikacje dotyczące „białych plam historii”, stawianie kardynalnych problemów warunkujących sukces badań, społeczne oczekiwanie na prawdę.

II. Problem dostępności archiwaliów, utajnienie większości dokumentów KPZR (i wszystkich CK KPZR):

 z dokumentu „Podstawowe zasady pracy partyjnych archiwów komitetów obwodowych, krajowych i filii Instytutu Marksizmu-Leninizmu (dalej IML – R.P.) przy KC KPZR” (1970 r.):

  • „Do prac badawczych w archiwach partyjnych dopuszczeni są członkowie i kandydaci na członków KPZR, członkowie WLKSM [Komsomoł] i, w szczególnych przypadkach, obywatele bezpartyjni dysponujący skierowaniami odpowiednich organizacji i instytucji. (Uwaga: Członkowie WLKSM i badacze bezpartyjni (naukowcy, pisarze, archiwiści) z reguły dopuszczani są do pracy jedynie z dokumentami należącymi do zasobów niepartyjnych);
  • Badaczom nie wydaje się niepublikowanych dokumentów W.I. Lenina, decyzji centralnych (związkowych) organów partii, dokumentów z teczek specjalnego znaczenia, protokołów komisji weryfikacyjnych partii; spraw przyjęć do partii i stanu kadr, osobowych teczek komunistów, materiałów związanych z obronnością kraju, materiałów ujawniających metody i konspiracyjną działalność organizacji partyjnych i komsomolskich w czasie Wielkiej Wojny Ojczyźnianej oraz innych dokumentów o charakterze tajnym, ujawnienie treści których może wyrządzić szkodę interesom partii i państwa”.

III. Nieudany pucz w sierpniu 1991 r. jako cezura w historii Rosji i w rozwoju rosyjskiej historiografii; dekrety B.N. Jelcyna przekazujące archiwa KC KPZR i KGB KPZR pod opiekę państwa:

  • odsunięcie KPZR od władzy i zniesienie kontroli ideologicznej nad historiografią;
  • przekazanie większości dokumentów KPZR Państwowemu Archiwum FR;
  • ukształtowanie się podstaw prawnych działalności archiwistycznej;
  • odtajnianie dokumentów jako jedno z podstawowych zadań archiwistów;
  • bezprecedensowa ze względu na skalę akcja publikowania dokumentów z udziałem badaczy rosyjskich i zagranicznych jako warunek umożliwiający przełamanie „kryzysu historiograficznego”.

IV. Uwagi dotyczące nowych założeń i osiągnięć w badaniach XX w.:

  • publikacja ogółu dokumentów wszystkich partii i ruchów społecznych początku XX w.
  • rewizja koncepcji rewolucji 1917 r.; rewolucja jako proces podlegający radykalizacji w ciągu 1917 r. (G.A. Gerasimienko);
  • wydanie rzetelnych opracowań z zakresu historii rewolucji (W.P. Bułdakow i analiza psychologiczno-społeczna rewolucji jako kontynuacja tradycji P.A. Sorokina);
  • badania nad funkcjonowaniem władzy w latach 20. i 30. (O.W. Chlebniuk);
  • wielotomowe wydawnictwo „Ściśle tajne”: Łubianka do Stalina o sytuacji w ZSRR (1922–1934);
  • zeszyt odwiedzin J. Stalina w latach 1924–1953 jako ważne źródło dotyczące historii władzy w ZSRR;
  • badania nad historią kolektywizacji (projekt pod kierownictwem W.P. Daniłowa), wydanie dokumentów historii NEP-u;
  • publikacja dokumentów przemysłowego rozwoju ZSRR (A.K. Sokołow);
  • tematyka związana z Wielką Wojną Ojczyźnianą jako obszar ciągłego wpływu radzieckiej tradycji historiograficznej i kontrowersji, przesunięcie daty początku wojny światowej na wrzesień 1939 w nowej historiografii rosyjskiej, przełamanie tabu w sprawie wojny radziecko-fińskiej, perspektywa antropologiczna w badaniach nad wojną;
  • zmiana podejścia do okresu powojennego w latach 90. XX w.: prace W.P. Popowa i W.F. Zimy dotyczące sytuacji chłopstwa w okresie powojennym;
  • opracowania dotyczące walki o władzę w ostatnich latach życia Stalina;
  • wydanie dokumentów polityki ZSRR wobec krajów Europy Środkowej i Wschodniej;
  • opracowanie współczesnej historii narodów Rosji (N.F. Bugaj);
  • opracowanie historii represji politycznych (rola międzynarodowej fundacji „Demokracja”, publikacja dokumentów dot. rozstrzelania polskich oficerów w Katyniu);
  • projekt wydawniczy „Stalinizm” i jego rola;
  • stalinizm w historiografii rosyjskiej;
  • historiografia okresu lat 50.–70. XX w. (L.W. Opienkin, A.W. Pyżikow, R.G. Pichoja, W.A. Szestakow);
  • historia cerkwi w XX w. (M. Babkin, N.N. Pokrowskij, O. Wasiljewa).

V. Problemy stojące przed historiografią rosyjską XX wieku:

  • zagadnienie specyfiki Rad jako formy sprawowania władzy;
  • historia i rola związków zawodowych;
  • historia KPZR jako organizacji masowej;
  • historia przemysłu lat 60.–80.;
  • niedostateczne wykorzystanie najważniejszych opublikowanych dokumentów; brak zaufania do publikowanych archiwaliów; brak opracowań przekrojowych.

>> Bibliografia publikacji dokumentów (PDF)

 

facebooktwittermailby feather

Wykład Prof. Marcina Kuli

Pracownia Badań nad Pamięcią Zbiorową
w Postkomunistycznej Europie
Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

uprzejmie zaprasza na wykład

Prof. Marcina Kuli
Król Midas zmieniał wszystko w złoto – historyk zmienia wszystko w nośniki pamięci

Wykład odbędzie się
21 stycznia 2014 roku (wtorek)
sala im. Ludwika Kolankowskiego (307)
Collegium Maius
ul. Fosa Staromiejska 3
godzina 16:30

Zaproszenie w wersji PDF.

Prof. Marcin Kula

Prof. Marcin Kula

Profesor Marcin Kula należy do grona ważnych współczesnych polskich historyków. Swoje badania poświęcił problemom historii przede wszystkim Polski i Ameryki Łacińskiej. Ważne miejsce wśród zainteresowań badawczych profesora Kuli zajmuje również kwestia pamięci historycznej i towarzyszące jej zagadnienie nośników pamięci. Profesor od wielu lat jest związany z Instytutem Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego, wykładał także w Katedrze Nauk Społecznych Akademii Leona Koźmińskiego. Jest członkiem Polskiego Pen ClubuPolskiego Towarzystwa HistorycznegoPolskiego Towarzystwa Socjologicznego, Towarzystwa Polsko-Brazylijskiego, jednym z założycieli, a obecnie członkiem zarządu Stowarzyszenia Archiwum Solidarności. Przez wiele lat kierował pracami rady redakcyjnej ważnej serii W krainie PRL wydawanej przez Wydawnictwo Trio. Profesor Kula jest autorem i współautorem wielu prac naukowych, eseistycznych i publicystycznych, by wymienić m.in.: Listy emigrantów z Brazylii i Stanów Zjednoczonych: 1890–1891 (1973) – redakcja wspólnie z Witoldem Kulą i Niną Assorodobraj-Kulą, Historia Brazylii (1987), Narodowe i rewolucyjne (1991), Paryż, Londyn i Waszyngton patrzą na Październik 1956 r. w Polsce (1992), Pod górkę do Europy. O Turcji lat trzydziestych – ale też trochę o dzisiejszej Polsce (1994), Anatomia Rewolucji Narodowej. Boliwia w XX wieku (1999), Przeszłość: spadek nie do odrzucenia (2001), Zegarek historyka (2001), Nośniki pamięci historycznej (2002), Religiopodobny komunizm (2003), Wybór tradycji (2003), Krótki raport o użytkowaniu historii (2004), Między przeszłością a przyszłością: o pamięci, zapominaniu i przewidywaniu (2004), Komunizm i po komunizmie (2006), Autoportret rodziny X. Fragment żydowskiej Warszawy lat międzywojennych (2007) – Nagroda Historyczna Polityki, O co chodzi w historii? (2008), Mimo wszystko: bliżej Paryża niż Moskwy: książka o Francji, PRL i o nas, historykach (2010), Najpierw trzeba się urodzić (2011), Naród, historia i… dużo kłopotów (2011).

facebooktwittermailby feather

Wykład Prof. Rudolfa Germanowicza Pichoi “Россия о России. Современная российская историография”

Pracownia Badań nad Pamięcią Zbiorową
w Postkomunistycznej Europie
Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

uprzejmie zaprasza na wykład

Prof. Rudolfa Germanowicza Pichoi
Zakład Historii Wydziału Administracji Państwowej Rosyjskiej Akademii Gospodarki Narodowej i Służby Państwowej przy Prezydencie Federacji Rosyjskiej
Россия о России.
Современная российская историография

Po wykładzie odbędzie się dyskusja z udziałem
prof. Romana Bäckera

Wykład odbędzie się
15 stycznia 2014 roku
sala im. Ludwika Kolankowskiego (307)
Collegium Maius
ul. Fosa Staromiejska 3
godzina 16:30

Zaproszenie w wersji PDF.

facebooktwittermailby feather